Kırmızı yanaklı tatlı su kaplumbağalarım (Trachemys scripta elegans)

PRENSES ve PRENS’in SAYFASI

BUNLARI BİLİYOR MUYDUNUZ?

-Sayfa 1-

-Kaplumbağalar hakkında bilinmeyenler-

 

Bu sayfalardaki içerikler genelde, arama motorlarına yazılmasıyla bu siteye giriş yapılan anahtar sözcüklerinin dikkati altında, ayrıca başka yerlerde zor erişilebilir konular seçilerek hazırlanmıştır.

 

Bu sayfaların internette yayımlanma tarihi: 18.08.2013

www.turgaybora.org

Designed by www.aksanter.com

© 2013

1) Kaplumbağaların kaç türü vardır ve nerelere yayılmışlardır?

313 türü, 200 alttürleri vardır (2012 yılına göre). Kutup bölgeleri hariç Dünyanın tüm kıtalarına yayılmışlardır.

 

2) Kaplumbağalar varlıklarını ne zamandan beri sürdürür, kökenleri nereye dayanır?

Fosil verilerine göre 220 milyon yıldır varlıklarını sürdürdükleri belirtilmekte. İlkin kara kaplumbağaları oluşmuş, suda yaşayan türleri daha sonraları gelişmiştir. Örneğin; deniz kaplumbağaları 150 milyon yıldır varlıklarını sürdürmekte.  Önemli bir değişikliğe uğramadan bu kadar uzun süredir varlıklarını sürdüren tek canlı. Kaplumbağalar timsah ve kuşlarla kardeş gruptandır.

 

Paleontolog Torsten Scheyer ve araştırma grubu, tanınan ve bilinen en eski sürüngen olan, 260 milyon yıl önce yaşamış, sadece 10 cm boyundaki küçük “Eunotosaurus africanus” sürüngenlerin iyi korunmuş 37 adet fosiline dayanarak, kaplumbağaların atasının bunlar olduğunu, bu evrimin de 35-50 milyon yıl sürdüğünü (kalkanlı kaplumbağa oluşana kadar) savunmakta.

 

Kaplumbağanın kalkanı (bağası, kabuğu) nasıl oluşmuştur?

Japon araştırmacılar bunu çözdüklerini ileri sürmekte: “Kaplumbağanın kalkanı, göğüs kafesinin evrimleşmesiyle oluşmuştur”. Hirasawa Tatsuya ve ekibi, araştırmaları sonucunda kaplumbağaların kalkanlarının (kabuklarının) ana parçasının zamanla genişlemiş kaburga ve omurga kemiklerinden oluştuğunu, böylelikle sadece iç iskelet parçalarından geliştiğini belgelediklerini belirtmekte.

3) Kaplumbağaların belli başlı düşmanları?

Onların yaşam alanlarını yok eden insanlar. Böylelikle kimi nesiller korunamamıştır ve halen korunamamakta.  Önceleri eti, kabuk ve derileri için onları öldüren de insanlardı (ne yazık ki halen devam etmekte). Bunun haricinde doğada düşmanları en az olan hayvanlardır.

 

4) Kırmızı yanaklı kaplumbağalar ne kadar yaşar?

Ortalama 30 yıl kadar, bu süre zarfında dişiler 30 cm, erkekler 25 cm civarı boya erişir.

 

5) Kaplumbağamın akvaryumunu nereye kurmalıyım? Su derinliği ne kadar olmalı?

Kesinlikle TV, müzik seti, hoparlörler gibi ses kaynağına yakın yerlere kurulmamalı. Gün ışını almayan hafif karanlık, alaca karanlık ve loş köşelerde/odalarda olmamalı.  Gün ışını alan, doğal aydınlık olan yere kurulmalı. Mümkün mertebe kuru alanı güneş ışını alan (bilhassa sabah güneşi) bir yerde olması daima iyidir.

 

Suyun derinliği en az kaplumbağanın boyunun 2 katı olmalı, ayrıca geniş bir yüzme ve kuru alanı sağlanmalı. Akvaryum veya kabındaki su sadece sırtını örtecek yükseklikte ise (ki çoğu kimseler bunu böyle biliyor ve yeterli sanıyor), kaplumbağanın ters (sırtüstü) dönmesi halinde kendi kendine düzelme şansı olmaz ve bu da boğulmasına neden olabilir.

 

6) Akvaryumuma “mopani kökü” (demir ağacı kökü) koyabilir miyim?

Tabii, ama bir şartla: Şayet mopani kökü piyasadan pürüzlü bir şekilde (işlenmemiş, kumlanmamış olarak) satın alınmış ve akvaryuma yerleştirmeden önce temizleyip suda kaynatmışsanız evet. Fakat: Piyasadan temin ettiğiniz, yüzeyi muntazam şekilde pürüzsüz olan, bu nedenle göze gayet iyi hoş görünen, mopani köküne gelince; burada “sakın ha!” derim.

 

Nedeni: Beton-taş gibi minerallerin, sert plastik, sert ahşap, metal üzerindeki eski boyalar veya boyanacak olan demirlerin pasları “kumlama” yöntemi ile giderilir, pürüzler de bu yöntem ile giderilir. Eskiden kumlama, kuvars kumunun hava kompresörü ile basınçlı olarak püskürtülmesiyle yapılırdı. İnsanoğlu yeni bir şey keşfetmiş: Kumlama artık “saçmalar” (av tüfeği fişeklerine konulan kurşun bilyeler) ile yapılıyor, çünkü daha ekonomik; bir defa kullanılan kuvars kumu yerine, saçmaları defalarca kullanabiliyorlar. Piyasadan gayet düzgün pürüzsüz olarak satın almış olduğunuz o mopani kökleri artık kurşun bilyelerin basınçlı püskürtülmesiyle pürüzsüz hale getirtilmekte. Bu da demektir ki kurşun bu köke bulaşıyor, bu kökü akvaryum suyuna bıraktığınızda su kurşunlanmış, yani zehirlenmiş oluyor. Bu durumda o suya koyduğunuz balığınız da kaplumbağanız da zehirlenir. Dahası da var: Su buharlaşır, kurşun bulaşmış suyun buharı soluduğunuz hava karışır, dolayısıyla evde yaşayanlar da kurşundan nasibini almış olur. Aynı şey ağır metaller içeren plastikler için de geçerlidir (örneğin; kurşun içeren plastikler).          

Site içi arama:

www.turgaybora.org, bunları biliyor muydunuz?
kaplumbağa www.turgaybora.org
tercüme www.aksanter.com
emlak www.emlaksite.info
emlak www.emlaksite.in
Evrim animasyonunu izlemek için burayı tıklayınız!
kaplumbağa www.turgaybora.org
tercüme www.aksanter.com
emlak www.emlaksite.info
emlak www.emlaksite.in

16) Kaplumbağalar sahiplerini tanır mı? Hafızaları nasıldır?

Evet.  Genelde yabancılardan çekinip onlardan korksalar da, sahiplerinin ilk kez gördükleri kan bağından olanları bile (örneğin; anne, baba, çocuk, kardeş) algıladıklarına ben şahidim.

 

Hafızaları mükemmeldir. Kış uykusundan uyandıktan sonra, uykuya yatmadan önceki çevresini, birlikte yaşadığı diğer kaplumbağaları, önceki yediklerini tanır, tatmadığı diğer yiyecekleri yemeden önce koklarlar. Uzun süre görmedikleri eski sahiplerini, birlikte yaşadıkları diğer hayvanları da tanırlar (bknz; Prenses sayfa 1’deki “Prenses ve Prens Hakkında” başlıklı yazıdaki ilk paragraf).  Daha önce gittikleri, gezdikleri, yüzdükleri yerleri, geçtikleri yolları tanırlar. Hatta sahiplerini/güven duyduğu insanları yemek saatine bağlı olarak gittikçe yaklaşan adım seslerinden bile tanırlar.

 

17) Kaplumbağaların dişleri var mıdır?

Hayır. Yiyeceklerini kuşların gagaları gibi kemiksi sert damakları ile (Rhamphoteca) ısırır ve öğütürler. Onların diş çektirme, dolgu, köprü, protez yaptırma gibi sorunları yoktur. http://www.123gb.de/Smilies/smile.gif

 

Yemini ağzına aldıktan sonra yaptığı tipik kafa hareketleri, yemini daha çabuk mideye indirmesine yardımcı olur. Yemek borusunun ise yemin iriliğine göre çok iyi genişleme özelliği vardır, böylelikle besinlerini sorunsuz şekilde mideye indirebilirler.

 

18) Kaplumbağalarda kaç tane gözkapağı vardır?

Kuşlarda ve kimi hayvanlarda olduğu gibi 3 tane. Alt ve üst göz kapaklarının aksine, omurgalıların çoğunda saydam olan, gözün burun tarafında bulunan “niktitant zar” adı verilen bu 3. göz kapağı (Plica semilunaris conjunctivae, Membrana nicitans) yanlamasına kapanıp açılır (burun tarafından kulak tarafına doğru). Korneayı koruyan koruyucu bir gözlük vazifesini görür. Göze gelen yabancı cisimleri cam sileceği gibi uzaklaştırır (örneğin; kuşlar, kediler, köpeklerde), gözleri tozlardan korur. Niktitant zar kutup ayılarında kar gözlüğü vazifesini görür, böylelikle kar körlüğünden korunmuş olurlar. Su kaplumbağalarında dalgıç gözlüğü vazifesini görür. Bu 3. gözkapağı insanlarda ve çoğu primatlarda (iri beyinli memeliler) körelmiştir.

 

19) Görme duyusu: Kaplumbağalar ne kadar iyi görür?

Çok iyi, biz insanlardan çok daha iyi görürler. Örneğin; renkli televizyonu bizlerden, tüm memelilerden daha iyi görürler. İnsanlarda 3 reseptöre karşılık (kırmızı, yeşil ve mavi) sürüngenlerde 4 renk reseptörü vardır; bunlarla morötesi (ultraviyole) ve kızılötesi (infrared) ışınları algılayabilirler. Onlar dünyayı bize göre bambaşka, daha iyi görüyorlar. Fakat çok yakını o kadar iyi göremiyorlar, burada oryantasyon veya nesneleri ayırt etmek için burunları devreye girer.

 

Kaplumbağalar uzağı çok iyi görür ve 300 derecelik bir görüş açısına sahiptirler. Uzaktaki nesneleri ve besin kaynaklarını tamamen algılarlar ve onların renklerini, bilhassa kırmızı ve sarı renkleri, ışığın kızılötesi payı sayesinde çok iyi ayırt edebilirler.  Ayrıca uzaktan tanıdık insanları ayırt etmek için olağanüstü yetenekleri vardır.

16.11.2009 doğumlu Efsane resim çekildiğinde 3 yaşında ve 15,5 cm bağa uzunluğunda. Evde gezinirken ben nereye gitsem genelde peşimden gelir, koltukta oturduğumda paçalarıma tırmanır, yukarı çıkabileceği şekilde bacaklarımı uzatıp gerdiğimde kucağıma çıkar, oradan göğsüme, ardından sürekli böylece bana bakar.

www.turgaybora.org. Su kaplumbağasının güneşlenmesi.

Soldaki resim: Terasta güneşlenme (yetişkin kaplumbağalar). Güneşlendikleri yerde mutlaka gölgelik yerler ve içine rahatça girip çıkabilecekleri suları da olmalı (yavru kaplumbağalar için sol üstteki resme bakınız).

Yavru, küçük kaplumbağanın güneşlendirilmesi. www.turgaybora.org

Yavru, küçük kaplumbağanın güneşlendirilmesi: İçinde en az boyu (kabuk uzunluğu) derinliğinde suyu olan genişçe bir kap alınıp yarı güneşlik, yarı gölgelik yere konulmalı. Kabın içinde ayrıca sığ ve kuru yer hazırlanmalı (kuru yer güneş alacak şekilde). Kuşlar ve diğer hayvanlardan zarar gelmemesi için önlem alınmalı (örneğin; üzerinin ızgara, kafes gibi bir şey ile örtülmesi).

yeraltının gizemi. www.ks-georadar.com, www.gpr-radar.eu

REKLAM

Diğer sitelerimiz:   kaplumbaga-pp.blogspot.com      wasserschildkroete-pp.blogspot.com (Almanca)

YERALTININ GİZEMİ

7) Kırmızı yanaklı kaplumbağamı dışarıya bırakırsam yaşar mı?

Yaşarsa da az yaşar, belki kışı geçiremez; zira onlar, alıştıkları ev ortamının yanı sıra sıcak diyarların (Florida, Kuzey Meksika) kaplumbağalarıdır, Türkiye’nin sert kış ayları onlar için oldukça büyük bir rizikodur. 8°C vücut ısısında sindirim sistemi durur, neticesinde bağırsaklarda kalan besin atıkları bozulur ve kaplumbağa yavaşça zehirlenmeye başlar. Ayrıca bakınız; Metabolizma sayfası. İnsanların ona zarar verip vermeyeceği de meçhul (nehre-göle olta atanlar dâhil). “Bir baraja bırakırım” diye düşünürseniz yine aynı şey; o baraj, ya elektrik üretimi amacıyla veya içme-sulama suyu temini için yapılmıştır. Her durumda kalın borulara çekilen suyun akıntısı onları silip süpürür. Ayrıca nehirler üzerine yapılan içme suyu arıtma tesislerine sürüklenerek orada ezilirler. Bu durumlarda kendinizi o kaplumbağanın yerine koyarsanız…

 

8) Sırtüstü yere düşen kaplumbağa kendiliğinden dönebilir mi?

Kimi kez düşünemediğiniz bir hızla. Yaralanmamış şekilde sırt üstü düştüğünde hemen çevirmeyiniz, bırakın kendi kendine düzelmeye çalışsın. Bir süre düzelemiyorsa o zaman düzelmesine yardımcı olunuz.

 

9) Beslediğimiz kırmızı yanaklı su kaplumbağası evde gezdiril mi?

10 cm civarı kabuk uzunluğundan küçük kaplumbağaların uzun süre gezdirilmelerini tavsiye etmem. Hem bayağı hızlı olduklarından çabucacık kaybolabilir hem de hava akımına maruz kalması onu hasta edebilir (kapalı kapıların altlarındaki hava akımına da dikkat edilmeli). Şayet gezdirecekseniz bunlara dikkat edilmeli, bir an olsun kafanızı çevirdiğinizde gözden kaybedebilirsiniz. Onları zamanla alıştıra alıştıra, kısa gezintiler yaptırabilirsiniz. Yetişkin büyük kaplumbağalar sadece akvaryumda kalmamalı, arada bir, bilhassa güneş alan yerlerde gezdirilmeli. Zaten geze geze eve alışacaktır, neyin nerede olduğunu algılayacaktır.

 

10) Kırmızı yanaklılar ne kadar hızlıdır?

Sandığınızdan fazla.  Ayrıca arka bacakları sayesinde kendilerinden beklenemeyecek mesafeye kadar sıçrayabilirler.

 

 

11) Evde kaybolan su kaplumbağamı nasıl bulabilirim?

Önce hangi odada kaybettiğinize kanaat getirin.  Girdiği yer karanlık ve kuytu bir yer olacaktır, hatta kapalı karton kutular bile olabilir. Girdiği yerde sıkışıp kalabileceğini de düşününüz. Kaybolduğu odaya, içine rahatça girebileceği fakat içinde iken kolayca çıkamayacağı bir su kabı koyunuz, o suyun yolunu bulacak ve içine girecektir (bilhassa gecelerin karanlığı ve sessizliğinde). Hangi odada saklandığını bilmiyorsanız diğer kapıları açık bırakın, hatta her odaya birer su kabı yerleştirin. Şayet bir yerde sıkışıp kalmamışsa o suya girecektir.

 

12) Bahçede kaybolan su kaplumbağamı nasıl bulabilirim?

Gizlenebileceği yerler; sık otların arası, bodur bitliler, çalılıklar, çit bitkilerinin dipleri, hatta bunların dallarına çıkarak dalların arasında saklanabilir, uyuyabilir. Oyuk, girintili yerlere, taşların altlarına girebilir ve kendilerini toprağa-kuma bile gömebilirler. Yağmur yağdıktan sonra bulma şansınız daha yüksek, tabii ki bahçeden ayrılmadıysa. Yağmur suyu birikintisi veya sulak, ıslak olan yerlere bakılmalı.

 

14) Tatlı su kaplumbağası (göl, nehir kaplumbağası) tuzlu suda (denizde) yaşar mı?

Hayır yaşayamaz, bu nedenle biri tuzlu su (deniz), diğeri tatlı su (nehir, göl) kaplumbağası diye adlandırılıyor; kara kaplumbağaları da suda yaşayamaz. Ancak deniz ile nehrin birleştiği yerde yiyecek peşinde olan, arayan birinin kısa süre ile nehre girip denize, diğerinin de denize girip nehre geri döndüğü görülebilir. Deniz kaplumbağalarında tuzlu su ile uyumunu sağlayan tuz bezleri vardır, bunlar sürekli konsantre tuz çözeltisini atar ve böylelikle kanın tuz içeriği düzenlenir (osmoregülasyon), böbrekler tek başına bu yeteneğe sahip değildir. Bu nedenle tatlı su kaplumbağalarına tuzlu yiyecekler de verilmemeli, böbrekler zarar görür, iflas eder. Ancak Kuzey Amerika'da yaşan "Elmas Sırtlı Kaplumbağalar" diğerlerinin aksine deniz suyu ile tatlı suyun birleştiği nehir deltalarında veya tuzlu bataklıklarda ve mangrova bataklıklarında "acı sulara" (tuz oranı %0,1 den % 1,8’e, kısmen %3'e kadar olan sular) uyum sağlamış tek kaplumbağa cinsidir ve sadece oralarda yaşarlar.  

 

15) Su kaplumbağaları ne kadar zekidir?

Sandığınızdan fazla. Mercimek kadar beyinleri ile çok şeyleri kavrar ve öğrenirler. Yaşam içgüdüleri yumurtadan çıkar çıkmaz başlar (en basit bir örnek; kumsaldaki yumurtalardan çıkan deniz kaplumbağaları yavrularının hemen denize doğru koşuşturmaları, suya girince hemen yüzmeye başlamaları; insanlarda yürümenin, kuşlarda uçmanın önceden öğrenilmesi gerek). Yaşam sürecinde çok şeyi öğrenirler, örneğin; nerelerde ve ne zaman yem olabileceği, güneşin, güneşlik yerin nerede olduğunu, oraya nasıl gidileceğini, suyun nerede olduğunu ve nasıl ulaşılacağını, sudaki karidesleri yakalayıp yemek için onların arkalarından koşuşturmanın anlamsız olduğunu bilirler. Yönlerini ayrıca güneşin konumuna göre de bulabilirler. Akvaryumlarda yaşayan diğerlerinin aksine, akvaryumun dışında neler olup bittiğini kavrarlar. Başka bir örnek: Benim genç ve yetişkin kaplumbağalar “gel, git, patini ver, (parmakla işaret ederek veya elimle göstererek) oradan değil şuradan git” gibi bazı komutlarımı algılayabiliyor (şaka değil, bknz; “Kaplumbağa Ailesi” videolarında patisini elime uzatması).  Yemek saatlerini bile dakikası dakikasına algılıyorlar. Akvaryum filtresinin fişini çektiğimde yemlerinin hazır olduğunu anlıyorlar (yemlerini her zaman aynı saatte verdiğinizde, sonraki günler o saati şaşırmazlar).

13) Su kaplumbağası karada yer mi? Beslenme içgüdüsü nasıldır?

Karada yiyemez. Onların tükürük bezleri olmadığından tükürük üretemezler, dilleri de çenede köklenmiştir,  bu nedenle yemleri yutabilmeleri için suya gereksinim duyarlar. “Kaplumbağamı kaybettim, yerlere yiyecek koyarsam yiyeceğe gelir” diye düşünüyorsanız “yanlış düşünüyorsunuz” diyebilirim.

 

Beslenme içgüdüsüne gelince; hangi yemin sağlıklı ve hangisinin sağlıksız olduğuna yönelik seçim yapabilecek doğal bir içgüdüleri yoktur, bu sahibinin kontrolü altında olmalı. Ancak; kaplumbağalar kalsiyum dengesini kendi başlarına kontrol edebilir ve besin yoluyla ne zaman kalsiyum almaları gerektiğini çok iyi bilirler. Örnek olarak; bilhassa yumurta oluşturan dişi kaplumbağanın (ki onların daha çok kalsiyuma ihtiyacı var) kendi kendine daha fazla güneşlenmek istemesi, daha ziyade kalsiyumca zengin yiyecekleri tercih etmesi (ayrıca bknz; No 32).  

AnaSayfa      Prenses S.1      Prenses S.2      Prenses S.3      Prenses S.4      Prenses S.5      Prenses S.6      Prenses S.7      Prenses S.8      Prenses S.9 

 

Hastalıklar      Veteriner Hekimler      Videolar      Bunları Biliyor muydunuz?      Kaplumbağa Arayanlar     Kaplumbağa Verenler      İstatistik      İrtibat